Siyasi Partiler Yasası Bağlamında Parti İçi Demokrasi

Av. Murat TEZCAN

tezcan@ankarahukukburosu.org

1. BÖLÜM

A.) DEMOKRASİ VE SİYASİ PARTİLER

Çalışmanın asıl konusu olan “parti içi demokrasi “ kavramını irdelemeden önce demokrasi kavramı üzerinde durmak gereklidir. Demokrasi siyasal rejimler arasında hala üzerine en çok tartışılan rejim olmakla beraber büyük bir çoğunlukla diğer rejimlere üstünlüğüne inanılan bir modeldir.

Demokrasiye ilişkin tartışmaların büyük bir kısmı, kavramın kültürel ve sosyal yapıyla birlikte belirsizlik göstermesidir. Demokrasi kavramının bu belirsizliği belki de onu karmaşıklaştıracak derecede her sosyal ve siyasal açıklamada bir vasıf olarak ileri sürülmesinden kaynaklanmaktadır.

Siyasal demokrasi temel olarak yönetenlerin özgür dürüst seçimlerle işbaşına gelmelerine dayanır.[1] Modern anlamda demokrasiyi sadece yöneticilerin seçimle belirlendiği sistem olarak tanımlamak oldukça eksik bir yaklaşımdır. Arzulanan demokrasi ise aşırı ve genellikle nüfuz edilemez yoğunluktaki fikirler içinde, bir topluluğun yönetim sürecinde bütün üyelerin topluma yön veren politikalar hakkındaki kararlara katılmada eşit derecede hak sahibi olmalarıdır.[2]

Siyasal demokrasinin güdük yapısını dönüştüren bu tanıma göre etkin bir demokratik sistem için, üyelerin etkin katılımı, oy kullanma eşitliği, bilinçli anlayış, gündemin kontrolü [3] gereklidir.  Günümüzde temsili demokrasinin varlığını korumasına karşın, yukarıda unsurlarını verdiğimiz katılımcı demokrasi talebi gün geçtikçe etkisini kuvvetlendirmektedir. Bu talebin en önemli nedenlerinden biri oy çokluğuna dayalı meşruiyet anlayışının bir çoğunluk sultasına dönüşme eğiliminin yüksek olmasıdır.[4] Fakat günümüzün bireyleri ancak kendi yaşamlarına, ancak kendilerinin yönlendirebileceği bir proje olarak bakmaktadır.  Katılımcılık isteği hangi türde ve derinlikte olursa olsun, gerisinde bir kamusal özne olma arayışı bulunmaktadır ve iktidarı bölüşme isteği bulunmaktadır.

            Modern demokrasilerde, yönetilenlerin yönetime katılabilmeleri esas itibariyle siyasal partiler aracılığı ile olmaktadır. Anayasa’nın 68. Maddesi  “siyasi partiler siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır”  cümlesiyle siyasi partilerin demokrasiyi somutlaştırıcı ve etkinleştirici etkisi üzerine vurgu yapmaktadır.

B.)SİYASİ PARTİLERİN DEMOKRASİNİN DAYANAĞI OLMALARI

Oy hakkının genişletilmesiyle birlikte meclislerde aynı eğilimdeki milletvekillerinin gruplaşarak seçim işlerini yürütmek ve kurdukları komitelerle parlamento grupları arasında devamlı bir işbirliğinin kurulması bugünkü anlamdaki siyasi partilerin kurulmasına yol açtı. [5]

            Siyasal sitemlerde kişilerin yerlerini yavaş yavaş siyasi partilere bıraktı. Batı demokrasilerinde örnek gösterilebilecek hiçbir çağdaş ülkede “partisiz seçim” seçeneğinin denenmemiş olması, partilerin varlığıyla demokratik rejim arasındaki sıkı ilişkiyi kanıtlamaktadır.[6] Dolayısıyla sistemin demokratik olup olmadığının sınanmasında kullanılacak ilk ölçütlerden biri siyasi partilerin işleyişindeki demokrasidir.





  



Yorum Yaz

Konuyla ilgili yorum göndermek için aşağıdaki formu doldurunuz *

Contact form submitted!
We will be in touch soon.